Klimrek Melkvee: Klimaatimpact in beeld: Benchmarkanalyse t.e.m. boekjaar 2024

De klimaatimpact van de Vlaamse melkveehouderij vertoont een grote variatie tussen bedrijven. Dit rapport onderzoekt welke factoren deze verschillen verklaren en hoe melkveehouders hun klimaatimpact kunnen reduceren. De analyse is gebaseerd op 550 officiële Klimrek-consults, uitgevoerd bij 332 unieke bedrijven tussen 2021 en 2023. Alle gegevens zijn herrekend met Klimrek versie 9, waarin vernieuwingen op het vlak van allocatiefactoren, hernieuwbare energie, voedertransport en veen-gerelateerde emissies bij voederproductie zijn doorgevoerd.
De resultaten tonen aan dat bedrijven met een hogere melkproductie per koe over het algemeen een lagere klimaatimpact per kilogram melk realiseren. Dit wordt grotendeels verklaard door de verdeling van emissies over een groter productievolume. Toch zijn er aanzienlijke verschillen binnen deze trend, wat aantoont dat intensivering van de productie niet de enige of altijd de meest effectieve strategie is om de klimaatimpact te verminderen. Binnen het voederbeheer speelt efficiëntie een cruciale rol. Een hogere droge stofopname per koe leidt tot een betere voederconversie naar melk en resulteert in een lagere klimaatimpact per kilogram melk, terwijl een hoog sojagebruik juist gelinkt is aan een hogere impact. Enterische emissies stijgen mee met de melkproductie, maar een hoge voederefficiëntie, zeker in combinatie met een hoge verteerbaarheid van het rantsoen, verlaagt de impact per kilogram melk. Bij mestopslag blijkt een hoger beweidingspercentage gunstig: mest die direct op de weide terechtkomt, hoeft niet opgeslagen te worden en leidt daardoor tot een lagere impact. Het veebeheer speelt eveneens een belangrijke rol. Een lagere afkalfleeftijd en een lager vervangingspercentage zorgen dat minder jongvee op het bedrijf moet worden aangehouden. Bovendien kan een lagere afkalfleeftijd in een hogere melkproductie per koe resulteren en zo de klimaatimpact verlagen. De analyse over de periode 2021-2023 laat zien dat bedrijven die elk jaar een Klimrek-scan laten uitvoeren, als groep hun klimaatimpact elk jaar verder reduceren, in tegenstelling tot de groep bedrijven die slechts eenmalig werden doorgelicht: daar schommelde de gemiddelde impact. Dit lijkt erop te wijzen dat herhaalde monitoring en gerichte maatregelen effectief bijdragen aan verduurzaming. Verder toont de indeling van bedrijven in vijf categorieën op basis van hun klimaatimpact aan dat de grootste verschillen vooral voortkomen uit variaties in voederaankoop en mestopslag. De best presterende bedrijven combineren een efficiënter voederbeheer met een hoge melkproductie en een strategisch veebeheer. Uit de analyse van andere impactcategorieën blijkt dat een lagere klimaatimpact vaak gepaard gaat met gunstige effecten op andere milieuaspecten, zoals verzuring, eutrofiëring en waterverbruik. Dit onderstreept de nood aan een holistische benadering bij de verduurzaming van melkveebedrijven.
Klimaatvriendelijke melkproductie is geen kwestie van louter schaalvergroting, maar vereist een doordachte aanpak waarin efficiënt voedergebruik, geoptimaliseerd veebeheer en een goed mestbeheer centraal staan. Gepersonaliseerd advies en continue opvolging blijken essentiële hulpmiddelen om de duurzaamheid van de Vlaamse melkveehouderij op lange termijn te garanderen.