Kustverdediging door aanleg van een mosselrif

Algemeen kader

Er zit potentieel in mosselen als biobouwers voor een kustbeschermend natuurlijk rif, wanneer men een traditionele aquacultuuropstelling voor mosselkweek slim aanpast, met bijvoorbeeld een ‘Musselshaker’. Dat is een resultaat uit het project Coastbusters 2.0. In de kuststrook van de Belgische Noordzee zijn daarvoor experimenten opgezet  met verschillende rif-faciliterende systemen die de vroege stadia van mosselbanken bevorderen. Het lange termijndoel was de ontwikkeling van biogene riffen die uitgroeien tot een (semi-)natuurlijk kustsysteem dat bepaalde ecosysteemdiensten zoals kustbescherming kan leveren.
Toenemende klimaatveranderingen, met daaraan gekoppeld zeespiegelstijging, intensifiering van stormen en stranderosie, zorgen ervoor dat goede kustbeschermingsmaatregelen meer dan ooit nodig zijn. De huidige technische aanpak met zowel de harde als zachte maatregelen schiet tekort voor een efficiënte en kosteneffectieve bescherming van de kust. De ontwikkeling van driedimensionale levende structuren die ontstaan door dichte aggregaties van organismen (zoals mosselen of zeewieren) zou een nuttige extra tool in het totale kustbeschermingsconcept kunnen zijn. 

Onderzoeksaanpak

Dit zijn de onderzoeksvragen mbt mosselbanken inzetten als kustverdediging: In welke mate kunnen biodegradeerbare materialen gebruikt worden in plaats van de conventionele materialen en textielen als bouwcomponenten voor een offshore mosselkweek installatie? Wat is het meest geschikte technische, ruimtelijke en temporele ontwerp van de offshore-opstelling om op een efficiënte manier biogene bankvorming en overleving van de mosselen te bekomen en dit onder verschillende hydrodynamische omstandigheden? Hoe kan de inzet van geavanceerde observatie technieken leiden tot een betere, wetenschappelijke opvolging van de opbouw en evolutie van deze mossel banken? Wat zijn de randvoorwaarden voor de vorming en overleving van dergelijke nieuw gevormde banken? Wat is de meerwaarde aan biodiversiteit en ecosysteemdiensten en -goederen van deze artificiële mossel banken? De bijdrage van ILVO bestond erin om de randvoorwaarden en toegevoegde ecosysteemwaarden en -diensten wetenschappelijk te bepalen. ILVO heeft ook  onderbouwde adviezen geformuleerd rond het ontwerp van de offshore-opstelling, aangezien deze geïnspireerd is op bestaande expertises qua mosselcultuurpraktijk.

Relevantie/Valorisatie

Coastbusters 2.0 is er, als publiek-privaat innovatiepartnerschap, in geslaagd om een nieuwe innovatieve aanpak te ontwikkelen nl. op de natuur gebaseerde oplossingen voor het genereren van ecosystemen op grote schaal, waaronder kustbescherming. Concreet blijkt de aanleg van niet-kunstmatige (biogene) riffen met behulp van mosselen (Mytilus edulis) beloftevol. De experimenten op twee onderzoekslocaties (één met beschutte en één met meer blootgestelde milieuomstandigheden in de buurt van De Panne) bevestigen het potentieel van tweekleppigen als biobouwers voor biogene riffen. De ‘Musselshaker’, een aanpassing aan traditionele hangmossel opstelling die het neervallen van telkens nieuwe mosselen op de bodem bevordert, blijkt betaalbaar, biodiversiteitsbevorderend en een eenvoudig te installeren stand-alone systeem dat kan worden geïmplementeerd in tal van maritieme bouwprojecten.
Het filamenteuze uitgeteste dropperlijnmateriaal had een goede hechtkracht en groeistimulus voor de baby-mosseltjes. Er zijn innovatieve monitoringsmethoden ontwikkeld die efficiënt bleken voor de Coastbusters-installatie. De waargenomen aanzienlijke variabiliteit, zowel binnen als tussen jaren, onderstreept de noodzaak van  aanpasbare beheerstrategieën (Mazharul et al., 2024). Gedetailleerde en zeer technische monitoring is belangrijk om de dynamische en uitdagende aard van de onderzoekslocaties te begrijpen (Boulanger et al., 2024). De ecologische nuances van de biogene riffen doorgronden blijft een uitdaging. Die nuances zijn cruciaal voor het toch wel complexe beheer van jonge, door de mens opgestarte, natuurlijke riffen (Semeraro et al., 2024).

Financiering
VLAIO