Local-for-local zuivelverwerking in de Voerstreek

Algemeen kader

De geboorte en lancering van een halfhard kaasje, “Fromage de Bocage” is het opmerkelijk resultaat van een agrarisch regio-ontwikkelingsproject in Voeren, en breder in de zuivelketen in het Euregio Maas-Rijngebied. De regio wordt gekenmerkt door grondgebonden familiale melkveebedrijven die het typische bocagelandschap met grazende koeien in omhaagde weides in stand houden, maar waarvan het verdienmodel onder druk staat. Het doel van ZUIVELVOEREN was om met de partners, onder wie de landbouw-economische experts van ILVO, te zoeken naar slimme meerwaardecreatie voor de melkveehouders in de Voerstreek. Men constateerde bij consumenten een groeiende vraag naar ambachtelijke, lokaal geproduceerde zuivelproducten met hoge kwaliteit en een sterk verhaal. De ontwikkeling van een rendabel halfhard kaasje onder eigen merk én in een doorgerekend businessplan voor een local-for-local verspreidingssysteem sluit rechtstreeks aan bij de uitdaging. 

Onderzoeksaanpak

In opdracht van en samen met geïnteresseerde Voerense melkveehouders en landschapspark Bocage werden brainstormsessies georganiseerd met alle relevante stakeholders. Daaruit werden verschillende scenario’s voor productdifferentiatie uitgewerkt, waaruit het meest belovende scenario is geselecteerd en vertaald naar een testproduct met eigen marketingconcept: “Fromage de Bocage”. Voor deze case werden de mogelijke afzetkanalen in kaart gebracht en geanalyseerd. Op basis daarvan werd een businessplan op een horizon van vijf jaar opgesteld, met aandacht voor winst- en verliesrekening, cashflow, break-even en scenario-analyses op bepalende parameters. In het plan stond zowel de rendabiliteit voor de individuele bedrijven als de onderlinge samenwerking en de uitbreidingsmogelijkheden naar een grotere, eventueel grensoverschrijdende, groep landbouwers centraal.

Relevantie/Valorisatie

Met de ontwikkeling van “Fromage de Bocage” en het bijhorende businessplan komt een concreet, lokaal verankerd zuivelconcept beschikbaar dat inspeelt op de groeiende vraag naar kwalitatieve, ambachtelijke producten met een duidelijke link naar landschap en herkomst. Het project toont hoe local-for-local zuivelverwerking kan bijdragen aan een toekomstbestendig verdienmodel voor Voerense melkveehouders en tegelijk aan het vrijwaren van het bocagelandschap. De voorgestelde integratie van nieuwe activiteiten in de bedrijfsmodellen van de vier betrokken bedrijven schetst haalbare ontwikkelingspaden, met oog voor zowel individuele rendabiliteit als samenwerking. De inzichten rond productdifferentiatie, afzetkanalen en schaalbaarheid zijn relevant voor melkveehouders in de Voerstreek en voor soortgelijke regio’s waar landbouw en landschapsontwikkeling nauw met elkaar verweven zijn.