Zonevreemde functiewijzigingen in de Vlaamse landbouwruimte

De Vlaamse landbouwruimte staat onder toenemende druk door de structurele uitstroom van landbouwbedrijven en het groeiend aantal vrijkomende hoeves in landbouwgebied. Zonder gerichte beleidssturing krijgen deze sites vandaag vaak een zonevreemde invulling, in het bijzonder bewoning en niet-agrarische activiteiten. Hoewel deze
functiewijzigingen meestal plaatsvinden binnen bestaande gebouwen, gaan ze in de praktijk vaak gepaard met bijkomend privaat grondgebruik en verharding, wat leidt tot een sluipende en cumulatieve verstedelijking van de landbouwruimte.

De analyse in deze nota toont aan dat de zonevreemde dynamiek geen optelsom is van individuele dossiers, maar het resultaat van samenlopende landbouw-, vastgoed- en beleidsprocessen. Louter verstrengen of versoepelen van zonevreemde functiemogelijkheden volstaat daarom niet. De nota pleit voor een samenhangend beleidskader dat agrarisch hergebruik prioritair maakt waar dit zinvol is, zonevreemd hergebruik strikt koppelt aan ruimtelijke draagkracht en ontkoppelt van bijkomend grondgebruik, en sloop en ontharding erkent als volwaardige beleidsoptie. Alleen door voor elke site een expliciet beleidsmatig toekomstperspectief te bieden, kan Vlaanderen de open ruimte vrijwaren, het functioneren van de landbouw versterken en tegelijk inspelen op bredere maatschappelijke opgaven.